اعداد
به نام خدا
اعداد:
دو عدد 1 و 2
|
عدد |
مذکر |
مونث |
|
1 |
واحِد |
واحِدة |
هر اسم مفردی بر یک بودن دلالت می کند.
|
عدد 2 |
حالت رفع |
حالت نصب |
حالت جر
|
|
مذکر |
اِثنانِ |
اِثنینِ |
اِثنَینِ
|
|
مونث |
اِثنَتانِ |
اِثنتینِ |
اِثنَتَینِ
|
هر اسم مثنایی بر دو بودن دلالت می کند.
اعداد 1 و 2 پس از اسم مفرد و یا مثنی برای تاکید کردن می آیند و برای اسم ماقبل خود، صفت به شمار می آیند و از لحاظ اعراب از اسم ماقبل خود تبعیت می کنند.
مثال برای عدد 1 :
قَرَأتُ کتاباً واحداً. قَرَأتُ مجلّةً واحدةً.
مفعول به صفت مفعول به صفت
مثال برای عدد 2:
هذانِ کتابانِ اثنانِ. هاتانِ مجلّتانِ اثنَتانِ.
خبر و مرفوع صفت خبر و مرفوع صفت
قَرَأتُ کتابَینِ اِثنَینِ. قَرَأتُ مجلَّتَینِ اثنَتینِ.
مفعول و منصوب صفت مفعول و منصوب صفت
*عدد 2 نیز مانند اسم های مثنای دیگر دارای اعراب فرعی می باشد.
در حالت رفع اعراب فرعی الف و در حالت های نصب و جر اعراب فرعی یاء می گیرد.
اعداد 3 تا 10
مذکر: ثلاث – أربع – خَمس – سِتّ – سَبع – ثمانی – تِسع – عَشر
مونث: ثلاثة – أربَعَة – خَمسَة – سِتَّة – سَبعَة – ثمانیَة – تِسعَة – عَشرَة
اعداد 3 تا 10 همراه معدود به کار می روند.
این اعداد از لحاظ جنس برعکس معدود هستند. یعنی برای معدود مذکر با (تاء) و برای معدود مونث بدون (تاء) به کار می روند.
نقش این اعداد متناسب با نیاز جمله مشخص می شود و می توانند مرفوع و منصوب یا مجرور باشند.
معدود اعداد 3 تا 10 جمع و مجرور می باشد.
مثال ها:
قَرَأتُ ثلاثَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ ثلاثَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ أربَعَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ أربَعَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ خَمسَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ خَمسَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ سِتَّةَ کتُبٍ. قَرَأتُ سِتَّ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ سبعَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ سَبعَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ ثَمانیَةً کتُبٍ. قَرَأتُ ثَمانی مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ تِسعَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ تِسعَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
قَرَأتُ عَشرَةَ کتُبٍ. قَرَأتُ عَشرَ مجلّاتٍ.
مفعول و منصوب جمع و مجرور مفعول و منصوب جمع و مجرور
اعداد 11 و 12 با معدود مذکر و مونث
عدد 11
برای معدود مذکر: أَحَدَ عَشَرَ
برای معدود مونث: إحدَی عَشرَةَ
معدود عدد 11، مفرد و منصوب است.
از لحاظ جنس با معدود خود مطابقت دارد.(با معدود مذکر، مذکر به کار می رود و با معدود مونث، مونث به کار می رود.
مثال برای عدد 11
قَرَأتُ أحَدَ عَشَرَ کِتاباً. قَرَأتُ إحدَی عَشرَةَ کِتاباً.
مفعول محلا منصوب مفرد و منصوب مفعول و منصوب محلا مفرد و منصوب
هر دو جزء عدد 11 مبنی بر فتح است پس بنابر این اعراب آن در سه حالت هم محلی است.
عدد 12
|
عدد 12 |
درحالت رفع |
در حالت نصب |
در حالت جر |
|
مذکر |
اثنا عَشَرَ |
اثنَی عَشَرَ |
اثنَی عَشَرَ
|
|
مونث |
اثنَتا عَشرَةَ |
اثنَتَی عَشرَةَ |
اثنَتَی عَشرَةَ
|
معدود عدد 12 مفرد و منصوب می باشد.
با معدود خود از لحاظ جنس مطابقت دارد.
جزء اول متناسب با نیاز جمله، نقش می گیردو معرب می باشد ولی جزء دوم ان همیشه مبنی برفتح است.
مثال برای عدد 12 با معدود مذکر:
جاءَ إثنا عَشَرَ طالِباً. رَأیتُ اثنَی عَشَرَ طالباً. سَلَّمتُ علَی إثنَی عَشَرَ طالِباً.
فاعل و مرفوع مفرد و منصوب مفعول و منصوب مفرد و منصوب مجرور به حرف جر مفرد و منصوب
مثال برای عدد 12 با معدود مونث
جاءَت إثنتا عَشَرَةَ طالِبةً. رَأیتُ اثنَتَی عَشَرَةَ طالبةً. سَلَّمتُ علَی إثنَتَی عَشَرَةَ طالِبةً.
فاعل و مرفوع مفرد و منصوب مفعول و منصوب مفرد و منصوب مجرور به حرف جر مفرد و منصوب